menu icon menu icon

Gweithio hyblyg

Cofnodwyd yn: Blog

Mae’r gweithle’n newid oherwydd yn rhannol yr economi byd-eang 24 awr, technolegau newydd, y dirywiad mewn diwydiant trwm, a diwedd y diwylliant ‘swydd am oes’. Yn gynyddol, mae gweithwyr a chyflogwyr yn chwilio am hyblygrwydd ac agwedd fwy agored at weithio. Gall hyn gyflwyno manteision hefyd o ran lleihau straen ac absenoldeb oherwydd salwch a chynyddu ysgogi a chadw.

Beth yw ‘gweithio hyblyg’?
Mae gweithio hyblyg yn rhywbeth sy’n torri i ffwrdd o’r drefn anhyblyg o naw i bump, neu’r patrwm gweithio oriau sefydlog sydd wedi dylanwadu’n gryf ar fywyd gwaith yn draddodiadol dros y 150 mlynedd diwethaf. Fodd bynnag, nid yw hyblygrwydd yn cwmpasu oriau gwaith yn unig, ond hefyd:

  • y dyddiau sy’n cael eu gweithio;
  • lleoliad (e.e.gweithio o’r cartref);
  • natur contract y swydd (e.e.annibynnol, tymor sefydlog, gwaith contractneu dros dro).

Gall gweithio hyblyg gynnwys lliaws o gyfleoedd:

  • Gwaith rhan amser: Mae hyn yn cwmpasu dim llai nag wythnos lawn o waith.
  • Amser Hyblyg: Mae amser hyblyg yn caniatáu i weithwyr reolaeth dros eu horiau gwaith trwy ganiatáu iddynt amrywio’r amser y maent yn dechrau ac yn gadael y gwaith o fewn terfynau penodol, ac yn caniatáu iddynt storio oriau er mwyn cymryd amser i ffwrdd o’r gwaith.
  • Rhannu swydd: Mewn rhannu swydd, mae dau berson yn gweithio’n rhan-amser i gwmpasu un swydd gyfan. Mae hyn yn gweithio’n dda pan fydd y ddau berson yn dod ymlaen yn dda ac yn ei gefnogi ei gilydd. Mae’n cynnig cyfleoedd i gadw staff profiadol nad ydynt bellach eisiau gweithio’n llawn amser.
  • Oriau cywasgedig: Mae cyflogeion yn gweithio am gyfnodau hwy neu fyrrach gan ddibynnu ar eu hanghenion eu hunain a llif y gwaith.
  • Patrwm dychwelyd i’r gwaith yn rhan amser: Gellid gweithredu’r opsiwn hwn ar sail feddygol er mwyn esmwytho dychweliad rhywun i’r gwaith ar ôl cyfnod estynedig o absenoldeb oherwydd salwch.
  • Gwaith Sifft: Mae timau o staff yn cwmpasu’r galw o gwmpas y cloc. Gall gweithwyr ddewis y sifftiau maen nhw’n eu gweithio ac efallai y bydd cyfleoedd ychwanegol i gael goramser.
  • Oriau blynyddol: Mae cyflogeion yn cael eu contractio i weithio cyfanswm o oriau o fewn blwyddyn ond mae hyblygrwydd ynghylch pryd mae’r oriau’n cael eu gweithio. Mae hyn yn gweithio’n arbennig o dda pan mae llifau gwaith yn amrywio’n ddramatig (er enghraifft, brigau tymhorol ym maes amaethyddiaeth neu i ganiatáu gwaith tymor hir i rieni).
  • Gweithio o’r cartref: Yn gynyddol mae technoleg newydd yn galluogi gweithwyr i weithio o’r cartref. Gallai hyn fod yn drefniant rheolaidd neu’n ad hoc yn ôl yr angen.
  • Contractau dim oriau: Mae’r rhain wedi cael sylw gwael yn y wasg yn ddiweddar ond maent yn cynnig lefel dda o hyblygrwydd i gyflogeion a chyflogwyr pan maent yn cael eu rheoli’n gywir. Gall unigolion weithio pan fyddant yn ei ddewis a gall cyflogwyr gyflogi mwy o bobl pan fydd y galw’n uchel a’u rhyddhau yn ystod cyfnodau tawel.
  • Seibiannau gyrfaol achynlluniau sabothol: Mae’r rhain yn cynnig cyfle i unigolion gymryd egwyliau di-dâl neu daledig o’r gwaith i gyflawni uchelgais (e.e. teithio) neu i fodloni ymrwymiad teuluol (e.e. gofalu am berthynas), ac mae cyflogwyr yn gallu cadw aelod gwerthfawr o staff.

Manteision ac anfanteision gweithio hyblyg

Bellach nid menywod gyda phlant ifanc yn unig sy’n fwy tebygol o chwilio am waith rhan amser neu drefniadau hyblyg. Mae oedolion ifanc hefyd yn debygol o chwilio am waith hyblyg er mwyn caniatáu iddynt ddilyn diddordebau personol y tu allan i’r gwaith, ac mae arbenigwyr cyflogaeth yn deall manteision ymagwedd fwy hyblyg tuag at waith. Mae’r Sefydliad Siartredig Personél a Datblygu, CIPD, wedi nodi bod ‘cyswllt cryf rhwng gweithio hyblyg, ymgysylltu â chyflogeion a chynhyrchiant’.

Gall trefniadau gweithio hyblyg a reolir yn dda gynnig manteision sylweddol i sefydliadau a gweithwyr:

  • Boddhad swydd gwell: Mae staff hapus yn fwy tebygol o fod yn gynhyrchiol yn ystod oriau gwaith.
  • Gostyngiadau mewn absenoldeb oherwydd salwch a phresenoliaeth (pobl yn dod i’r gwaith er gwaethaf bod yn rhy sâl i weithio’n effeithiol).
  • Gweithio 24 awr: Mae gweithio sifft a chontractau dim awr yn caniatáu i fusnesau weithredu o gwmpas y cloc ac ymateb yn gyflym i newidiadau sydyn yn y galw am eu nwyddau a’u gwasanaethau. Gall hyn olygu bod busnesau’n fwy effeithlon, a gall arbed costau a chynyddu cynhyrchiant.
  • Arbed gofod a chostau: Gyda rhai trefniadau gweithio hyblyg, mae’n bosibl lleihau’r nifer o weithfannau sydd eu hangen oherwydd na fydd pob aelod o staff yn gweithio ar yr un pryd. Mae’n hawdd dyrannu desgiau yn ôl eu hangen pan fydd cyflogeion yn gallu gweithio trwy ddefnyddio eu gliniaduron a ffonau symudol, a gall arbed arian sylweddol i sefydliadau.
  • Llai o straen: Gall caniatáu staff i amrywio eu hamseroedd cychwyn a gorffen, neu’r dyddiau maent yn eu gweithio, eu galluogi i gydbwyso eu hymrwymiadau gwaith a phreifat amrywiol a chyfrannu at well gydbwysedd rhwng bywyd a gwaith, a allai wella cynhyrchiant yn y pen draw.
  • Cadw staff: Trwy ganiatáu gweithio hyblyg, gall cyflogwyr gynyddu eu posibilrwydd o gadw aelodau gwerthfawr o staff trwy ei wneud yn haws iddynt gyflawni eu hymrwymiadau gwaith a phreifat.

Fodd bynnag, mae rhai anfanteision posibl i weithio hyblyg o safbwynt cyflogwyr:

  • Goblygiadau rheoli: Mae cadw at drefniadau gweithio hyblyg, goruchwylio staff sy’n gweithio yn y cartref, sicrhau bod staff yn gweithio’n ddiogel yn eu cartrefi (e.e. asesiadau risg) a sicrhau nad yw staff yn cael eu hynysu o’r gweithle yn gallu cymryd mwy o amser na chael system o oriau sefydlog a gweithwyr wedi’u lleoli mewn swyddfa.
  • Staff ychwanegol: Trwy gyflogi staff rhan amser efallai y bydd yn rhaid i sefydliad gyflogi mwy o unigolion i gwmpasu llwythi gwaith, gan gynyddu costau hyfforddi a recriwtio.
  • Gwaith sifft: Gall gweithio’n hwyr yn y nos neu newid patrymau sifft beri gofid i gloc corff person. Gall hyn achosi blinder ac effeithio ar gynhyrchiant.
  • Datblygu gyrfa: Efallai y bydd gweithwyr rhan amser a phobl sy’n gweithio o’u cartref yn teimlo’n ddifreintiedig ynghylch datblygu eu gyrfaoedd oherwydd nad ydynt yn y swyddfa trwy’r amser.

Cymorth gan Ffit i Weithio
Gellir ceisio cymorth a chyfarwyddyd ynghylch gwaith ac iechyd gan Ffit i Weithio, sy’n cynnig cyngor a chyfarwyddyd cysylltiedig â gwaith ar-lein am ddim ynghylch iechyd i unrhyw un sy’n chwilio am gyngor a chefnogaeth am achos presennol o absenoldeb oherwydd salwch, neu am faterion a allai arwain at absenoldeb oherwydd salwch. Gellir atgyfeirio pobl sydd wedi bod i ffwrdd o’r gwaith oherwydd salwch am bedair wythnos neu fwy am asesiad ffôn gyda rheolwr achos Ffit i Weithio er mwyn canfod yr holl rwystrau sy’n atal y person rhag dychwelyd i’r gwaith. Hefyd gall y rheolwr achos Ffit i Weithio ddarparu argymhellion ynghylch sut y gellir mynd i’r afael â’r rhwystrau ac o bosibl galluogi i’r cyflogai ddychwelyd i’r gwaith yn gynnar. Ewch i’r wefan Ffit i Weithio neu ffoniwch y llinell gyngor ffôn am ddim ar 0800 032 6235 (Saesneg) neu 0800 032 6233 (Cymraeg). Mae gwasanaeth ar wahân yn rhedeg yn yr Alban (0800 019 2211).

Leave a Reply

Your e-mail address will not be published. Required fields are marked *